In Nederland wordt ruim 2,8 miljoen ton nieuw papier en karton per jaar gebruikt. Oudpapier en –karton zijn in Nederland de belangrijkste grondstof voor de productie van nieuw papier en karton. Het is dus geen afval. Weggooien bij het restafval is verspilling. Alleen oudpapier dat gescheiden van het restafval wordt ingezameld, kan worden hergebruikt. Oudpapier dat bij het restafval belandt is nat en vies, en daarmee ongeschikt voor recycling en hergebruik. Recycling bespaart grondstoffen. Door te hergebruiken kan een boom die CO2 opneemt blijven staan.
Oudpapier en –karton uit huishoudens en bedrijven worden gescheiden van het restafval ingezameld. Dit is een eerste stap naar recycling. Door het oudpapier na reiniging en sortering op te lossen in water wordt het papierpulp: vezelbrij. Daarbij komen de papiervezels los van elkaar. Vervuiling (zoals plakband, paperclips en nietjes) wordt verwijderd. Als van de vezelpulp nieuw wit papier en karton wordt gemaakt, wordt de pulp ontinkt en gebleekt. Pulp van oudpapier is namelijk altijd grijs door de drukinkt. Daarna wordt de pulp in de verhouding van 1% vezels en 99% water op de papier- of kartonmachine verwerkt tot nieuw papier en karton. Na droging is het product klaar.
Papier en karton zijn niet eindeloos recyclebaar. Papiervezels verliezen tijdens het recyclingproces een deel van hun sterkte-eigenschappen. Zo worden de vezels bij elke keer dat ze worden gebruikt korter. Dat komt door de behandeling van de vezelpulp die, voorafgaand aan de papier- en kartonproductie, telkens nodig is. Papier dat wordt gefabriceerd met verse vezels is sterker omdat de verse vezels langer zijn dan die uit het oudpapier. Een papiervezel gaat gemiddeld zes tot zeven keer mee. Sommige papiersoorten, zoals waardepapieren en bewaarboeken, worden gemaakt van 100% nieuwe, verse (hout)vezels. Diverse kartonsoorten worden volledig met vezels uit oudpapier geproduceerd.
Alle soorten papier (zonder plastic laagje), zoals kranten, tijdschriften, kopieerpapier, brochures, folders, papieren draagtassen, zakken, telefoongidsen, cadeaupapier, enveloppen (zonder noppenfolie), boeken, verpakkingspapieren, etc. Als het maar droog en schoon is.
Plastic hoesjes om reclamedrukwerk, koffiefilters, hygiëne- en sanitairpapier (tissues, luiers, toiletpapier, keukendoekjes etc.), geplastificeerd papier (vast te stellen door het te scheuren: kan dat niet, dan zit er een plastic laagje op en mag het niet bij het oudpapier), foto's en behangpapier (inclusief vinylbehang), dranken verpakkingen en kartonnen verpakkingen voor vloeibaar wasmiddel of wasverzachter. Papier of karton met verf-, olie- of voedselresten mag ook niet bij het oudpapier.
In Nederland wordt 2.630.000.000 kilo oudpapier (= 2,6 miljoen ton) ingezameld en gerecycled (2009). Dit is 94% van de totale hoeveelheid papier en karton die op de markt wordt gebracht.
94% van het gebruikte papier en karton wordt in Nederland ingezameld en hergebruikt. Nederland staat aan de top in Europa.
Van alle verpakkingen van papier en karton wordt 95% gerecycled (2009).
Van de kranten, tijdschriften, boeken en folders (grafische toepassingen) wordt 93% gerecycled (2009).
Papier en karton zijn niet eindeloos recyclebaar. Het recyclingproces maakt de papiervezels korter en slapper. Bij de productie van nieuw papier en karton zijn verse houtvezels nodig. Een papiervezel gaat 6 tot 7 keer mee. Ook is het zo dat niet al het papier en karton inzamelbaar en/of recyclebaar is. Ongeveer 10% wordt gebruikt om sanitaire producten (zoals toiletpapier en tissues), waardepapier, bewaarboeken en behang van te maken. Die producten worden niet gerecycled omdat ze niet kunnen of uit hygiënisch oogpunt niet mogen worden ingezameld. 100% hergebruik is daarom niet mogelijk. En dit betekent ook dat maximaal 90% van wat op de markt wordt gebracht, inzamelbaar en herbruikbaar is.
Oudpapier en karton zijn grondstof voor nieuw papier en karton. Daarvoor moet er wel het nodige gebeuren. Allereerst dient het papier te worden ingezameld. Is oudpapier en karton eenmaal opgehaald dan sorteren oudpapierondernemingen het op papierkwaliteit. Een onderscheid kan worden gemaakt tussen verpakkingen, gestreken en ongestreken papier. Afhankelijk van de vraag naar een specifieke productsoort worden deze oudpapier en kartonsoorten ingezet voor de productie daarvan. Vraag, aanbod, omstandigheden en materiaaleigenschappen bepalen de keuze en inzet. Gebruikt verpakkingskarton (bijvoorbeeld golfkarton) is niet geschikt voor het maken van nieuw, wit gestreken papier. Andersom is dat wel het geval.